Metaalkeuze bij een contactallergie
Een contactallergie voor metaal gaat vrijwel nooit over goud, platina of zilver zelf. Het gaat over de bijmetalen: nikkel in de eerste plaats, daarna kobalt en koper. Dat verandert de vraag die je in de winkel stelt. Niet "is dit hypoallergeen", maar "welke bijmetalen zitten in deze legering".
Nikkel is verreweg de belangrijkste veroorzaker, gevolgd door kobalt en koper. Bij een aangetoonde nikkelallergie zijn platina 950, palladium 950, titanium en palladiumrijk witgoud de veiligste keuzes. Zilver 925 en geelgoud geven zelden problemen. Vertrouw niet op een rhodiumlaag als bescherming: die slijt door.
Risico per materiaal
| Materiaal | Gebruikelijke bijmetalen | Risico |
|---|---|---|
| Platina 950 | Iridium, ruthenium, koper | Zeer laag |
| Palladium 950 | Ruthenium, koper | Zeer laag |
| Titanium | Soms aluminium, vanadium | Zeer laag |
| Witgoud met palladium | Palladium, zilver | Laag |
| Geelgoud 585 / 750 | Zilver, koper | Laag, koper bij enkelen |
| Zilver 925 | Koper | Laag, koper bij enkelen |
| Roségoud | Veel koper | Midden bij koperovergevoeligheid |
| Witgoud met nikkel | Nikkel, koper, zink | Verhoogd bij nikkelallergie |
| Roestvrij staal | Chroom, nikkel | Verhoogd bij nikkelallergie |
| Wolfraamcarbide | Kobalt of nikkel als binder | Verhoogd bij goedkope uitvoeringen |
Waarom een rhodiumlaag geen oplossing is
Rhodium zelf geeft praktisch nooit reacties, en zolang de laag intact is scheidt hij je huid van de legering. Dat werkt, tijdelijk. Het probleem is dat de laag op precies de verkeerde plek het eerst doorslijt: aan de binnenzijde van de band, waar het huidcontact permanent is en waar de laag bovendien van huis uit dunner is. Iemand die een nieuwe ring maandenlang goed verdraagt en daarna klachten krijgt, heeft meestal geen nieuwe allergie ontwikkeld maar een doorgesleten laag.
Regelmatig opnieuw laten rhodineren houdt dat wel in bedwang, maar dan is de behandeling geen cosmetische keuze meer maar een noodzaak, met de bijbehorende kosten en het materiaalverlies van het polijsten. Bij een aangetoonde allergie is een legering zonder nikkel structureel de betere route.
Wat de EU-regels wel en niet zeggen
In de Europese Unie geldt een grenswaarde voor de hoeveelheid nikkel die een voorwerp bij langdurig huidcontact mag afgeven, met een strengere eis voor onderdelen die in een doorboorde huid zitten, zoals oorstekers. Belangrijk is wat die regel doet: hij begrenst de afgifte, niet de aanwezigheid. Een sieraad mag nikkel bevatten zolang de afgifte onder de grens blijft.
Voor de meeste mensen is dat afdoende. Voor wie een aangetoonde allergie heeft, is het dat niet altijd, zeker niet bij zweten, warmte of beschadigd oppervlak. Bij oorbellen is de eis strenger en zijn de risico's het grootst; zie sluitingen en nikkelregels bij oorbellen. De achtergrond staat bij nikkelallergie en witgoud.
Laat een allergie vaststellen door een arts voordat je op je metaalkeuze gaat sturen. Roodheid onder een ring komt ook door zeepresten die eronder blijven zitten, en dat los je op met beter afspoelen in plaats van met een nieuwe ring.
Beslisregel per situatie
- Aangetoonde nikkelallergie, je wilt goud houden → palladiumrijk witgoud, en vraag om een schriftelijke bevestiging dat er geen nikkel in zit.
- Aangetoonde nikkelallergie, budget geen beperking → platina 950; van alle opties de meest voorspelbare.
- Reactie op roségoud maar niet op geelgoud → denk aan koper; kies een legering met minder koper of stap over op wit.
- Klachten alleen bij oorbellen → controleer de stift en het achterwerk apart; die zijn vaak van ander materiaal dan het zichtbare deel.
- Klachten die na een jaar beginnen bij een witgouden ring → vermoed een doorgesleten laag over een nikkelhoudende legering, niet een nieuwe allergie.
- Je wilt zeker weten wat er in je huidige ring zit → laat het meten met XRF; dat leest de samenstelling zonder het sieraad te beschadigen.
Veelgestelde vragen
Bestaat er echt nikkelvrij witgoud?
Ja, legeringen waarin palladium het witmakende metaal is bevatten geen nikkel. Laat het bevestigen bij aankoop, want de aanduiding "witgoud" zegt niets over de samenstelling.
Is het woord hypoallergeen beschermd?
Nee. Het is een marketingterm zonder vaste definitie. Vraag naar concrete bijmetalen; dat is de enige bruikbare informatie.
Kan ik een bestaande ring laten coaten tegen reacties?
Er bestaan lakjes en dikkere galvanische lagen, maar allemaal slijten ze door, juist aan de binnenzijde. Het is een tijdelijke maatregel, geen oplossing.
Geeft goud met een laag gehalte meer klachten?
Indirect wel: hoe lager het gehalte, hoe meer bijmetaal, en daarmee meer kans op nikkel of koper. Kijk niet naar het karaat maar naar welke bijmetalen gebruikt zijn.
Laatst gecontroleerd: