Dateren met de jaarletter

Een losse letter tussen de stempels roept meteen de vraag op uit welk jaar een sieraad komt. Die letter kan inderdaad een jaaraanduiding zijn, maar hij is alleen te lezen binnen het systeem waar hij bij hoort. Deze pagina beschrijft wat de letter aangeeft en hoe je hem combineert met andere aanwijzingen.

Waarom we hier geen lettertabel tonen

Op internet circuleren tabellen die één letter aan één jaartal koppelen alsof dat universeel is. Dat klopt niet: reeksen verschillen per land, per keurkantoor en per periode, en dezelfde letter komt in verschillende cycli terug in een ander lettertype of een andere contour. Een tabel zonder die context leidt tot dateringen die er tientallen jaren naast zitten. We verwijzen daarom liever naar de registers van waarborginstellingen en naar gespecialiseerde naslagwerken dan een reeks te reproduceren die we niet kunnen verifiëren.

Let vooral op de vorm van het kader om de letter en op de vorm van de letter zelf. Verzamelaars daterend werk gebruiken juist die kenmerken om cycli uit elkaar te houden; de letter alleen is onvoldoende.

Dateren in stappen

1. Fotografeer alle stempels. Met tienvoudige vergroting en strijklicht, zodat contouren zichtbaar worden.
2. Begin bij het meesterteken. Een geregistreerd teken heeft een begin- en soms einddatum; dat kadert de periode meteen in. Zie het meesterteken.
3. Voeg het gehalte toe. Sommige gehaltes waren in bepaalde perioden en landen gangbaar en in andere niet; zie de gehaltestempels.
4. Kijk naar de constructie. Sluitingstype, soldeernaden, de manier van zetten en de afwerking van de binnenzijde verraden vaak een periode.
5. Toets de jaarletter aan de reeks. Pas als je weet welke instelling het stuk gemerkt heeft, is de letter te lezen.
6. Laat het bij twijfel beoordelen. Een taxateur met kennis van historisch werk komt sneller tot een datering dan zelf zoeken; zie een taxateur vinden.

Wat een datering je oplevert

Bij witgoud is de periode inhoudelijk interessant, omdat het materiaal zelf pas in de twintigste eeuw als platinavervanger gangbaar werd. Een vroeg stuk is daardoor zeldzamer dan een vergelijkbaar geelgouden exemplaar. Daar staat tegenover dat oud witgoud vaak nikkelhoudend is en zonder of met een versleten rhodiumlaag verkocht wordt, wat gevolgen heeft voor draagcomfort en onderhoud. Zie vintage witgouden verlovingsringen voor de aandachtspunten bij aankoop.

Voor de waarde is de datering zelden doorslaggevend. Materiaalwaarde volgt uit gewicht en gehalte; alles daarboven hangt af van maker, staat en vraag. Bij verkoop van ouder werk loont het die beoordeling te laten doen voordat je het laat wegen, zoals beschreven bij tweedehands witgoud kopen en bij het systeem achter de tekens in de Nederlandse keuring. Alle tekens naast elkaar: keurmerken en stempels.

Veelgestelde vragen

Laatst gecontroleerd: 2026-08-09