Witgouden oorstekers
Aan een oorsteker valt weinig te zien: een kopje, een stift en een dopje. Juist daardoor gaat de keuze vrijwel volledig over maatvoering. Een stift van een tiende millimeter dunner voelt anders, houdt anders vast en buigt eerder. Deze pagina behandelt de stift en het achterwerk; over nikkel en huidreacties gaat de overzichtspagina.
Gangbare stiften zijn 0,8 tot 1,0 mm dik en 9 tot 12 mm lang. Dunner dan 0,8 mm buigt merkbaar; dikker past niet in elk gaatje. Een vlinderdopje is het gemakkelijkst en het minst zeker, een schroefdopje het zekerst maar het traagst in gebruik. Voor een dure steker is schroefdraad de verstandigste keuze.
Stiftdikte en lengte
Een oorgaatje wordt met een vaste naald- of pistoolmaat gezet en houdt die maat globaal aan. Een stift die duidelijk dunner is dan het kanaal laat de oorbel kantelen, waardoor het kopje scheef gaat staan en het gaatje aan één kant uitrekt. Een stift die te dik is, forceer je erdoor: dat scheurt weefsel en geeft een gaatje dat blijft irriteren. De lengte telt ook mee. Een dikke oorlel heeft een langere stift nodig, anders staat het dopje onder spanning tegen de achterkant van het oor en drukt het een groef in de huid.
Achterwerken vergeleken
| Achterwerk | Houdt vast door | Zekerheid | Gebruiksgemak |
|---|---|---|---|
| Vlinderdopje | Veerkracht van twee beugeltjes | Laag na verloop van tijd | Hoog |
| Schroefdopje | Schroefdraad op de stift | Hoog | Laag; blind indraaien is lastig |
| Dopje met veerbal | Kogeltje dat in een groef valt | Middelhoog | Hoog |
| Siliconen stopper | Klemming op rubber | Laag; verhardt en verkleurt | Hoog |
| Vast achterstuk met beugel | Scharnierende beugel achter het oor | Hoog | Middelhoog |
Een siliconen stopper achter een vlinderdopje is een noodoplossing, geen sluiting. Het rubber wordt hard en scheurt, meestal precies wanneer je het niet merkt.
Schroefsluiting: waar het misgaat
Schroefdraad op een stift van minder dan een millimeter is fijn werk. Draai je het dopje scheef aan, dan snijdt het een tweede spoor in de draad en is de sluiting daarna definitief onbetrouwbaar. Vind daarom eerst het aanzetpunt met lichte druk en draai pas door als het dopje vanzelf mee wil. Raak je zo'n dopje kwijt, dan is een universeel exemplaar zelden een oplossing: draadmaat en spoed verschillen per fabrikant. Laat in dat geval een passend dopje maken of de stift vervangen; zie reparaties aan witgoud.
De zetting op een steker
Bij een steker met een steen zit de zetting op het kwetsbaarste punt van het sieraad: bovenop, zonder bescherming van een band. Bij een chatonzetting met punten haken die punten in haar en kleding en buigen ze langzaam open. Een kastzetting heeft dat nadeel niet en is bij oorstekers vaak de rustigere keuze. Hoor je gerammel of zie je de steen bewegen, doe de oorbel dan af en laat hem nakijken; wat je bij een losse steen doet staat apart beschreven.
Wanneer je de stift laat vervangen
- De stift is zichtbaar krom. Terugbuigen kan één keer; daarna is materiaalmoeheid een reëel risico.
- Er zit een braam of putje op. Dat schuurt bij elk indoen en houdt de irritatie in stand.
- Het dopje glijdt eraf zonder weerstand. Vaak is de stift dunner geworden door slijtage, niet het dopje versleten.
- De stift is duidelijk te kort geworden. Dat komt voor als bij eerder polijstwerk materiaal is weggenomen.
- De soldeernaad bij het kopje is zichtbaar. Daar breekt een steker af, meestal tijdens het indoen.
Een nieuwe stift zetten is voor een werkplaats routinewerk, mits de steen de warmte van het solderen verdraagt. Bij een gelijmde of hittegevoelige steen wordt de steen eerst uitgenomen. Zie ook het overzicht van oorbelmodellen en het sieradenoverzicht.
Veelgestelde vragen
Welke stiftdikte hoort bij een standaard oorgaatje?
De meeste gezette gaatjes liggen rond een millimeter. Stiften van 0,8 tot 1,0 mm passen daar doorgaans in; bij twijfel laat je de maat in de winkel passen.
Waarom wordt mijn oorlel rood van één specifiek paar?
Meestal door druk of wrijving: een te kort stiftje of een dopje dat te ver is aangedrukt. Speelt het bij alle metalen sieraden, denk dan aan een contactallergie.
Kan een gewone steker omgebouwd worden naar schroefsluiting?
Ja, door de bestaande stift te vervangen door een exemplaar met draad. Dat is werkplaatswerk en de steen moet de bewerking kunnen verdragen.
Mag ik oorstekers in laten zitten tijdens het slapen?
Het kan, maar het dopje drukt dan de hele nacht tegen het oor en het kopje vangt trekkrachten van het kussensloop op. Dat is de belangrijkste oorzaak van kromme stiften.
Laatst gecontroleerd: