Kastzetting
Bij een kastzetting zit de steen in een bandje metaal dat over zijn rand is omgezet, als een lijst om een schilderij. Er steekt niets uit, er kan niets achter blijven haken en er is nauwelijks iets dat kan buigen. Dat maakt deze zetting de rustigste keuze voor wie zijn ring niet elke dag afdoet — met één prijs die je ervoor betaalt.
Een kastzetting houdt de steen vast met een doorlopende rand in plaats van losse punten. Er is niets dat kan openbuigen, dus periodieke controle is zelden nodig en de steen blijft ook bij een klap op zijn plek. De prijs die je betaalt is lichtinval: metaal rondom blokkeert het licht dat anders van opzij binnenkomt, waardoor de steen kleiner en minder levendig oogt.
Uitvoeringen
| Uitvoering | Wat je van de steen ziet | Waar vuil zich verzamelt | Geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Volle kast, gesloten bodem | Alleen de bovenzijde | Onder de steen; komt er niet meer uit | Kwetsbare of poreuze stenen |
| Volle kast, open bodem | Bovenzijde plus licht van onderaf | In de bodemopening; te reinigen | De meeste toepassingen |
| Halve kast (open zijkanten) | Bovenzijde en beide flanken | Bij de openingen | Compromis tussen licht en bescherming |
| Verhoogde kast op poten | Steen zweeft boven de band | Onder de kast | Wie de kastvorm wil met meer lichtinval |
| Kast met randje boven de steen | Iets minder van de bovenrand | Langs de bovenrand | Stenen met een kwetsbare rondist |
Waarom hij zo goed vasthoudt
De vasthoudkracht komt niet van klemming op één punt maar van een rand die over de volle omtrek over de steen is gedrukt. Om die rand te laten wijken, moet er materiaal worden weggenomen of moet de hele kast vervormen — dat gebeurt niet door de aanrakingen van een gewone werkdag. Daar komt bij dat de rand ook de meest kwetsbare zone van de steen afschermt: de rondist, de scherpe rand waar veel stenen bij een klap beginnen te splinteren. Voor stenen met interne barstjes is dat het doorslaggevende argument; zie smaragd in witgoud.
Het nadeel benoemd
- Minder licht. Bij een gesloten bodem komt er niets van onderaf terug; de steen oogt donkerder en minder levendig.
- Optisch kleiner. De rand overlapt de bovenrand van de steen, waardoor je enkele tienden van een millimeter aan zichtbare diameter kwijt bent.
- Kleuroverdracht. Witgoud rondom versterkt een koele indruk; bij een diamant met warme ondertoon valt die juist meer op. Zie kleurgraad en witgoud.
- Vuil onder een gesloten bodem. Wat daar komt, krijg je er zonder de steen uit te nemen niet meer uit.
- Herstel vraagt vakwerk. Een kast bijwerken is bewerkelijker dan een punt bijzetten.
Slijtage en herstel
Wat er op termijn gebeurt, is dat de bovenrand van de kast dunner wordt door polijsten en door wrijving. Bij een ring die meerdere keren is opgewerkt vóór het rhodineren kan die rand zo dun worden dat hij op één plek loskomt van de steen — herkenbaar aan een haarlijn tussen metaal en steen. Dat is te herstellen door de rand opnieuw aan te drukken, mits er nog voldoende materiaal is. Vraag bij elke rhodineerbeurt of de kastrand nog dik genoeg is, en lees op de pagina over polijsten hoeveel materiaal daarbij verdwijnt.
Vermaken
Omdat de kast als geheel op de band zit en niet in de band is verwerkt, is een ring met één kastzetting doorgaans goed te vergroten of te verkleinen. De kast zelf blijft daarbij ongemoeid, mits de goudsmid het werk aan de onderzijde van de band uitvoert. Bij een rij kasten die over de hele band doorloopt, geldt hetzelfde als bij ander doorlopend zetwerk: de speelruimte is klein tot nul. De praktische grenzen staan op ring vermaken in witgoud, en de vergelijking met andere uitvoeringen op de overzichtspagina.
Veelgestelde vragen
Oogt mijn steen kleiner in een kastzetting?
Ja, iets. De rand overlapt de bovenkant van de steen en neemt daarmee zichtbare diameter weg. Bij een halve kast is dat effect kleiner.
Kan elke steenvorm in een kast?
In principe wel, ook ovaal, peer en smaragdslijp. De kast wordt op maat gemaakt, dus een vervangende steen moet vrijwel exact dezelfde afmetingen hebben.
Is een kastzetting duurder dan een chaton?
Vaak wel, omdat het passend maken van de rand meer arbeid kost. Het verschil verschilt per werkplaats en per steenvorm.
Waarom zit er een streepje tussen mijn steen en het metaal?
Dan is de rand op die plek losgekomen, meestal door slijtage of door herhaald polijsten. Laat het aandrukken voordat de steen speling krijgt.
Laatst gecontroleerd: