Soortelijk gewicht van witgoud
Soortelijk gewicht, oftewel dichtheid, is het getal achter twee praktische vragen: hoeveel weegt dit model in dit metaal, en klopt het materiaal wel met wat erop staat. Hieronder staan de bandbreedtes per legering en een meetmethode die je met een keukenweegschaal kunt uitvoeren.
Witgoud 585 zit rond 12,8 tot 14,6 g/cm³ en witgoud 750 rond 14,7 tot 16,3 g/cm³. De spreiding komt door de bijmetalen: palladium en zilver maken de legering zwaarder, koper en zink juist lichter. Platina 950 ligt met 20,9 tot 21,4 g/cm³ ver daarboven.
Dichtheid per materiaal
| Materiaal | Dichtheid (g/cm³) | Wat de spreiding veroorzaakt |
|---|---|---|
| Witgoud 375 | 11,5 – 12,9 | Veel koper en zink drukken de waarde omlaag |
| Witgoud 585 | 12,8 – 14,6 | Palladiumvarianten aan de bovenkant |
| Witgoud 750 | 14,7 – 16,3 | Meer goud, dus altijd hoger dan 585 |
| Palladium 950 | 11,9 – 12,1 | Vrijwel zuiver metaal, weinig spreiding |
| Platina 950 | 20,9 – 21,4 | Legeringsmetaal bepaalt de kleine variatie |
| Zilver 925 | 10,3 | Vaste receptuur |
| Titanium | 4,4 – 4,5 | Ter vergelijking: vier keer lichter dan witgoud |
Let op de overlap tussen 585 en 750. Een koperrijke 750-legering kan lichter uitvallen dan een palladiumrijke 585. Dichtheid alleen bewijst dus geen gehalte; het sluit hooguit materialen uit die er ver naast zitten. Welke bijmetalen de waarde omhoog of omlaag duwen, staat in de recepturen per gehalte.
Wat het voor het gewicht van een sieraad betekent
Neem een eenvoudige damesring met een volume van ongeveer 0,3 cm³. In 585 witgoud komt die uit rond 4 gram, in 750 rond 4,7 gram en in platina 950 rond 6,3 gram. Hetzelfde model, dezelfde maat, ruim vijftig procent verschil in massa tussen het lichtste en het zwaarste. Omdat sieraden per gram worden gecalculeerd, werkt dat rechtstreeks door in de materiaalpost; de rekenwijze staat bij de prijs per gram.
Het verklaart ook waarom een brede herenring in 750 zwaarder aanvoelt dan verwacht: het volume schaalt met de breedte én de banddikte, en de dichtheid vermenigvuldigt dat effect. Zie de vergelijking bij witgoud tegenover platina.
Zelf de dichtheid bepalen
- Weeg het sieraad droog. Noteer de massa in gram, met twee decimalen als je weegschaal dat aankan.
- Hang het in water. Bevestig het aan een dun draadje en laat het volledig onder water hangen in een bakje dat op de weegschaal staat, zonder de bodem of de rand te raken.
- Lees het gewichtsverschil af. De toename op de weegschaal in gram komt overeen met het verplaatste watervolume in kubieke centimeter.
- Deel massa door volume. Een ring van 4,10 gram die 0,29 gram verplaatst, komt uit op ongeveer 14,1 g/cm³.
- Vergelijk met de tabel. Een uitkomst rond 10 wijst richting zilver, rond 21 richting platina.
Deze methode faalt bij sieraden met stenen, holle schakels of luchtbellen die aan het oppervlak blijven hangen. Voor een sluitend oordeel over het gehalte blijft een meting nodig; zie witgoud herkennen.
Wil je van dichtheid doorredeneren naar materiaalwaarde, dan heb je naast het gewicht alleen het gehalte nodig. De omrekening van karaat naar millesimaal gehalte geeft het getal waarmee je vermenigvuldigt.
Veelgestelde vragen
Weegt witgoud meer dan geelgoud met dezelfde stempel?
Dat kan beide kanten op. Palladiumhoudend witgoud is zwaarder dan gangbaar geelgoud, koper- en zinkrijk witgoud juist iets lichter. Het gehalte zegt hierover niets.
Kan ik met dichtheid vals goud ontmaskeren?
Grove vervalsingen wel, zoals verguld messing of staal. Een kern van wolfraam ligt qua dichtheid dicht bij goud en glipt er doorheen; daarvoor is een meting nodig.
Waarom noemen twee bronnen verschillende dichtheden voor 585?
Omdat elke bron een andere legering als uitgangspunt neemt. Zolang het goudgehalte klopt, mag de rest verschillen, en dat is precies wat de dichtheid beïnvloedt.
Is een zwaardere ring van betere kwaliteit?
Niet automatisch. Meer massa betekent meer materiaalwaarde en vaak een steviger band, maar zegt niets over afwerking, zetwerk of de kwaliteit van de legering.
Laatst gecontroleerd: